Rodzina powinna stanowić środowisko miłości, wzajemnego szacunku, bezpieczeństwa oraz gwarantować każdemu z jej członków warunki do harmonijnego rozwoju psychicznego, fizycznego i społecznego. W sytuacji, gdy pojawia się przemoc domowa, te fundamentalne wartości zostają naruszone, a relacje rodzinne ulegają poważnym zaburzeniom. Przemoc domowa ingeruje w podstawowe prawa człowieka oraz destabilizuje funkcjonowanie rodziny.
Zgodnie z ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej, przemoc domowa to jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie osoby stosującej przemoc, wykorzystujące przewagę fizyczną, psychiczną lub ekonomiczną, naruszające prawa lub dobra osobiste osoby doznającej przemocy domowej. Przemoc domowa może dotyczyć osób pozostających w relacjach rodzinnych, byłych partnerów, osób pozostających w trwałych relacjach uczuciowych lub fizycznych, osób wspólnie zamieszkujących lub gospodarujących, a także małoletnich będących świadkami przemocy.
Zjawisko przemocy domowej występuje we wszystkich środowiskach społecznych, niezależnie od wieku, płci, poziomu wykształcenia czy sytuacji materialnej, a jego skutki dotykają nie tylko osoby bezpośrednio doznające przemocy, ale również całe rodziny i społeczność lokalną.
Przemoc domowa może przyjmować różnorodne formy, które mogą występować pojedynczo lub łącznie. Każda z nich stanowi naruszenie praw człowieka oraz godności osoby doznającej przemocy domowej. Rozpoznanie rodzaju stosowanej przemocy ma
kluczowe znaczenie dla właściwego zaplanowania działań pomocowych, ochronnych i interwencyjnych.
|
Rodzaj przemocy |
Charakterystyka |
|
Przemoc fizyczna |
Polega na umyślnym użyciu siły fizycznej wobec osoby doznającej przemocy, prowadzącym do bólu, obrażeń ciała lub zagrożenia życia (np. bicie, kopanie, duszenie, popychanie). |
|
Przemoc psychiczna (emocjonalna) |
Obejmuje działania naruszające godność i poczucie własnej wartości, takie jak groźby, poniżanie, kontrolowanie, izolowanie od otoczenia, zastraszanie czy manipulowanie emocjonalne. |
|
Przemoc seksualna |
Dotyczy wszelkich zachowań o charakterze seksualnym podejmowanych bez zgody osoby doznającej przemocy, |
|
Przemoc ekonomiczna |
Polega na kontrolowaniu zasobów finansowych, ograniczaniu dostępu do pieniędzy, uniemożliwianiu podjęcia pracy, zmuszaniu do zaciągania zobowiązań finansowych lub pozbawianiu środków do życia. |
|
Zaniedbanie |
Przejawia się w niezaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych osób zależnych, takich jak dzieci, osoby starsze lub osoby z niepełnosprawnościami (np. brak opieki, jedzenia, leczenia, bezpieczeństwa). |
|
Cyberprzemoc |
Obejmuje uporczywe nękanie, kontrolowanie, grożenie, ośmieszanie lub naruszanie prywatności za pomocą telefonu, Internetu, mediów społecznościowych, komunikatorów czy innych narzędzi elektronicznych. |
Konsekwencje przemocy domowej wykraczają poza życie rodzinne, wpływając negatywnie na zdrowie oraz funkcjonowanie społeczne i zawodowe osób jej doświadczających.
System przeciwdziałania przemocy domowej opiera się na współpracy wielu instytucji i służb działających na poziomie lokalnym, których zadaniem jest wczesne rozpoznawanie przypadków przemocy, podejmowanie działań interwencyjnych oraz zapewnienie wsparcia osobom doznającym przemocy domowej.
Kluczową rolę w tym systemie odgrywa procedura „Niebieskie Karty”, stanowiąca podstawowe narzędzie służące ujawnianiu przypadków przemocy domowej, zapewnieniu bezpieczeństwa osobom zagrożonym oraz koordynacji działań pomocowych.
Procedura „Niebieskie Karty” wszczynana jest w przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia wystąpienia przemocy domowej przez przedstawicieli pomocy społecznej, policji, oświaty, ochrony zdrowia lub gminnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych. Jej realizacja umożliwia podejmowanie działań interwencyjnych, diagnozę sytuacji rodziny oraz zaplanowanie indywidualnych działań pomocowych wobec osób doznających przemocy domowej, a także oddziaływań wobec osób stosujących przemoc.
Niezależnie od tego kto wypełni formularz, trafia on do Zespołu Interdyscyplinarnego złożonego ze specjalistów, którzy pomagają rodzinie dotkniętej przemocą.
Zespoły interdyscyplinarne ds. przeciwdziałania przemocy domowej działają obligatoryjnie przy gminach (urzędach gminy, miasta), a ich obsługę organizacyjno-techniczną zapewnia ośrodek pomocy społecznej (OPS) lub centrum usług społecznych.
Powoływane są przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, skupiając przedstawicieli policji, ochrony zdrowia, oświaty, komisji alkoholowych, kuratorów i organizacji pozarządowych.
W powiecie bielskim funkcjonuje 10 Zespołów Interdyscyplinarnych przy każdym Ośrodku Pomocy Społecznej / Centrum Usług Społecznych:
- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 43-512 Bestwina, ul. Szkolna 4, tel. 32 215 46 37
- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 43-374 Buczkowice, ul. Lipowska 730, tel. 33 811 77 11
- Centrum Usług Społecznych, 43-502 Czechowice-Dziedzice, ul. Kolejowa 37, tel. 32 215 44 09
- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 43-385 Jasienica, ul. Zdrowotna 2, tel. 33 815 29 92
- Centrum Usług Społecznych, 43-384 Jaworze, ul. Zdrojowa 82, tel. 33 828 66 70
- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 43-340 Kozy, ul. Szkolna 1, tel. 33 817 58 27
- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 43-353 Porąbka, ul. Rynek 4, tel. 33 810 60 45
- Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, 43-370 Szczyrk, ul. Graniczna 1, tel. 33 443 21 70
- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 43-330 Wilamowice, ul. Rynek 1, tel. 33 499 90 80
- Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 43-365 Wilkowice, ul. Parkowa 10, tel. 33/443 22 55
